وایر روپ، واسطهی اصلی انتقال نیرو بین موتور و کابین آسانسور است و فرسودگی آن یکی از جدیترین ریسکهای ایمنی در صنعت آسانسور بهشمار میرود. بازرسی دورهای و شناخت بهموقع نشانههای فرسودگی، از بروز حوادث پرهزینه و خطرناک جلوگیری میکند. در ادامه با ۷ نشانهی کلیدی که هر تکنسین آسانسور باید بشناسد آشنا میشویم.
۱. فرسودگی و شکستگی رشتههای سطحی
سادهترین و قابلمشاهدهترین نشانه، پارگی رشتههای نازک سطحی وایر روپ است. این پارگیها معمولاً از خستگی فلز در اثر عبور مکرر از روی قرقرهها ایجاد میشوند. بازرسی چشمی ماهانه با دستکش میتواند این رشتههای شکسته را قبل از بحرانیشدن شناسایی کند.
۲. زنگزدگی و خوردگی
رطوبت چاه آسانسور، بهخصوص در ساختمانهای نزدیک به منابع آبی یا فاقد تهویه مناسب، میتواند باعث خوردگی داخلی و سطحی وایر روپ شود. خوردگی داخلی خطرناکتر است چون از بیرون قابل مشاهده نیست و معمولاً نیاز به بازرسی تخصصی با تجهیزات مغناطیسی دارد.
- لکههای قهوهای یا نارنجی روی سطح وایر
- کاهش انعطافپذیری و سفتشدن غیرعادی
- پودر زنگ روی دست هنگام تماس با وایر
۳. کاهش قطر وایر روپ
کاهش بیش از ۷٪ در قطر وایر روپ نسبت به قطر اسمی، طبق اکثر استانداردهای بینالمللی، دلیلی کافی برای تعویض فوری است. اندازهگیری قطر باید با کولیس دقیق و در چند نقطه از طول وایر انجام شود، چون فرسودگی معمولاً یکنواخت نیست.
«بیشتر حوادث مرتبط با وایر روپ، نه بهخاطر نبود بازرسی، بلکه بهخاطر نادیدهگرفتن نشانههای اولیهی فرسودگی رخ میدهند.» — انجمن مهندسان آسانسور و پلهبرقی
۴. تغییر شکل و پیچش غیرعادی
هرگونه لهشدگی، پیچخوردگی موضعی یا برآمدگی روی سطح وایر روپ نشانهی آسیب مکانیکی جدی است؛ این تغییر شکلها معمولاً در اثر گیرکردن وایر بین قرقره و بدنه یا نصب نادرست رخ میدهند و باید سریعاً بررسی شوند.
۵. صدای غیرعادی حین حرکت
صدای تقتق یا خشخش هنگام عبور وایر روپ از روی قرقرهها، اغلب نشانهی رشتههای شکسته یا کثیفی و کمبود گریس مناسب است. این صدا نباید نادیده گرفته شود، حتی اگر ظاهر وایر سالم بهنظر برسد.
۶. کِرکزدگی (Birdcaging)
پدیدهی «قفسپرندهای» زمانی رخ میدهد که رشتههای وایر روپ از حالت پیچشی طبیعی خارج شده و بهصورت برآمده و نامنظم درمیآیند؛ معمولاً ناشی از رهاشدن ناگهانی بار یا ضربهی مکانیکی است و همیشه بهمعنای تعویض فوری وایر است.
۷. عبور از تاریخ بازرسی دورهای
فارغ از ظاهر وایر روپ، عبور از بازهی زمانی استاندارد بازرسی (معمولاً هر ۶ ماه برای آسانسورهای پرترافیک) خودش یک نشانهی ریسک محسوب میشود. نگهداری منظم و مستندسازی هر بازرسی، مهمترین ابزار پیشگیری از حوادث است.
